Achtergrond

De Zuiderkrib

Een strekdam die verdween onder de akkers

Voor de drooglegging van de Noordoostpolder in 1942 lag hier een bijzonder bouwwerk: de Zuiderkrib. Deze strekdam van zes kilometer lang verbond de oever van Overijssel bij Genemuiden met een lichtwachtershuisje op een kunstmatig eilandje midden in de Zuiderzee. Dat eiland, Oud Kraggenburg, stond op een terp en herbergde het wachtersgezin dat de lichten onderhield voor de scheepvaart.

Na de inpoldering verdween de dam grotendeels onder de nieuwe grond. Het voormalige eiland Oud Kraggenburg staat nu als nationaal monument op een terp midden in de polderakkers. Maar de lijn van de strekdam is nog steeds terug te vinden: in het kaarsrechte betonnen fietspad dat van de Zwartemeerweg naar de Zwartemeerdijk loopt, en bij laag water in de contouren op de bodem van het Zwarte Meer. De naoorlogse polderwoningen rondom Oud Kraggenburg staan nu voor een ingrijpende verduurzamingsopgave.

Het zevende kunstwerk

Landschapskunst in Flevoland

De provincie Flevoland heeft een bijzondere traditie op het gebied van landschapskunst. Vanaf de jaren tachtig zijn in de polder zeven grootschalige kunstwerken gerealiseerd die de bijzondere ruimtelijkheid van het nieuw gewonnen land verkennen. PIER + HORIZON, onthuld op 7 oktober 2016, was het zevende en laatste werk in die reeks. Een overzicht van de gehele collectie staat in het bericht over de landschapskunst collectie van Flevoland.

Het ontwerp van het kunstwerk won de opdracht mede omdat het zo overtuigend de Noordoostpolder als ontwerp terugbrengt. De verwijzing naar de cultuurhistorie van Kraggenburg, de materiaalkeuze en de inspiratie op de land art-traditie, in het bijzonder het werk van Robert Smithson, sluiten aan op de reeks van zes eerder gerealiseerde werken.

De palen in het water zijn niet willekeurig geplaatst. Ze staan in een grid gebaseerd op het Centrale Plaatsen Model, het ruimtelijk ordeningsprincipe waarop architect en stedenbouwkundige Cornelis van Eesteren zijn ontwerp voor de Noordoostpolder baseerde. Zo draagt de geometrie van het kunstwerk de geometrie van de polder in zich.

Financiering en beheer

Totstandkoming

Het kunstwerk werd mogelijk gemaakt door de provincie Flevoland (subsidie van 185.000 euro), de gemeente Noordoostpolder (60.000 euro), het Prins Bernhard Cultuurfonds (50.000 euro), het Bouwfonds Cultuurfonds (40.000 euro) en diverse andere partijen waaronder Waterschap Zuiderzeeland, Rijkswaterstaat, Natuurmonumenten en Landart Flevoland.

Het beheer van de pier ligt bij de gemeente Noordoostpolder. De dijk wordt beheerd door Waterschap Zuiderzeeland, en het omliggende gebied valt onder de verantwoordelijkheid van Natuurmonumenten. Die gelaagdheid van beheer weerspiegelt hoe het kunstwerk verweven is met het landschap: natuur, cultuur en water zijn onlosmakelijk verbonden.